W świetle prawa unijnego i orzecznictwa ETS usługi psychologiczne są zwolnione z podatku od towarów i usług bez względu na formę prawną podmiotu, który je świadczy oraz bez względu na formę zatrudnienia psychologa. Ale organy podatkowe w Polsce, przed kwietniową nowelizacją ustawy o VAT, nie podzielały tego poglądu.

Stosownie do jasno sformułowanych przepisów dyrektywy 2006/112/EC zwolnione z opodatkowania są usług opieki zdrowotnej, które są świadczone w ramach wykonywania zawodów medycznych i paramedycznych zdefiniowanych przez państwa członkowskie. Dyrektywa nie wprowadza żadnych dodatkowych kryteriów zwolnienia opieki zdrowotnej. W szczególności nie wynika z niej jakoby zwolnienie uwarunkowane było wykonywaniem usług przez uprawnione osoby działające na własny rachunek albo aby osoby te były zatrudnione na podstawie jakiegoś specyficznego stosunku prawnego w podmiocie posiadającym jakieś kwalifikowane właściwości.

Do zawodów medycznych i paramedycznych zalicza się zawód psychologa. Kwestią opodatkowania usług w wykonaniu zawodów medycznych i paramedycznych kilkakrotnie zajmował się Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Według wyroku C-141/00 Kugler zwolniona z opodatkowania jest spółka kapitałowa, która działając na podstawie niemieckiego prawa prywatnego świadczy usługi opieki pielęgniarskiej. Nie jest istotny wpis na listę podmiotów kwalifikowanych. Według literalnego brzmienia dyrektywy aby skorzystać ze zwolnienia należy spełnić określone w dyrektywie kryteria, a wymóg wykonywania opieki zdrowotnej w określonej formie organizacyjnej do nich nie należy. Skoro według prawa niemieckiego zwolnione są usługi świadczone przez osoby fizyczne, które działają na własny rachunek, to zasada neutralności opodatkowania wymaga objęcia zwolnieniem także takich samych usług, ale wykonywanych przez spółki.

Stanowisko jak wyżej ETS powtórzył w sprawie C-45/01 Dornier podkreślając, że zwolnione z opodatkowania są usługi opieki psychoterapeutycznej świadczone przez fundację prowadzącą działalność na podstawie niemieckiego prawa prywatnego. Trybunał udzielił wytycznych co sposobu wykładni prawa. Wszelkie zwolnienia, jako odbiegające od zasady powszechności opodatkowania, należy interpretować ściśle. Ale z drugiej strony interpretacja pojęć musi być zgodna z celem zwolnienia oraz z zasadą neutralności opodatkowania. Biorąc pod uwagą te dwie reguły interpretacyjne można powiedzieć, że wykładnia ścisła nie oznacza wąskiego rozumienia danego pojęcia, w tym przypadku pojęcia opieki zdrowotnej. Celem zwolnienia opieki zdrowotnej jest bowiem zapewnienie powszechnego do niej dostępu. Z kolei zasada neutralności opodatkowania wyklucza sytuację, gdy operatorzy takich samych usług są traktowani różnie.

Co innego stwierdził fiskus, działający jako Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, w interpretacji indywidualnej ILPP1/443-1355/10-4/MS, opartej o stan prawny sprzed 1 kwietnia 2011r. Dyrektor stwierdził, że usługi psychologiczne, świadczone przez spółkę z o.o., działającą poza obszarem prawa publicznego, nie są objęte zwolnieniem z VAT. Zwolnione są usługi psychologa, a nie usługi spółki, na rzecz której ten psycholog pracuje.

Organ podatkowy ma obowiązek uwzględniać orzecznictwo ETS. Ale w wydaniu naszego fiskusa uwzględnianie jest mylone z cytowaniem. Ten błąd popełnił również dyrektor izby, albowiem zacytował kawałek wyroku w sprawie C-473/08 Eulitz, jednak nie uwzględnił go. Powtórzone w sprawie Eulitz zasady celowości oraz neutralności potraktował swobodnie i zajął stanowisko odwrotne od prezentowanego przez Trybunał.


Marek Bytof
Doradca podatkowy

Zadaj pytanie: bytof@taxwaysgroup.com

Tekst pierwotnie opublikowany w GDP:
http://edgp.dziennik.pl/index.php?act=mprasa⊂=article&id=356727