Tak przynajmniej powinno być. W praktyce często obserwujemy nonszalancję organów podatkowych w stosowaniu przepisów KKS. Tak na przykład pewien podatnik, w ramach czynności sprawdzających, otrzymał niedawno wezwanie z urzędu skarbowego do wyjaśnienia pewnych okoliczności związanych z wewnątrzwspólnotową dostawą towarów.  Według zamieszczonego pouczenia niezastosowanie się do wezwania mogło spowodować sankcję karną pod postacią kary grzywny. Jako podstawę prawną tej sankcji naczelnik urzędu skarbowego, którego nazwy tu nie przytaczam, podał art. 83 KKS, a właściwie jego część. Fragment przytoczonego przepisu brzmiał następująco ,,kto osobie uprawnionej do przeprowadzenia czynności sprawdzających udaremnia lub utrudnia wykonie czynności służbowej podlega karze grzywny (…)’’

Jak widać naczelnik całkowicie powinął spory kawałek przepisu, który w pełniej wersji brzmi następująco: 

Kto osobie uprawnionej do przeprowadzenia czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli skarbowej lub czynności kontrolnych w zakresie szczególnego nadzoru podatkowego udaremnia lub utrudnia wykonanie czynności służbowej, w szczególności kto wbrew żądaniu tej osoby nie okazuje księgi lub innego dokumentu dotyczącego prowadzonej działalności gospodarczej lub księgę lub inny dokument niszczy, uszkadza, czyni bezużytecznymi, ukrywa lub usuwa, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych.

Jak wynika z pełnego brzmienia przepisu, znamiona czynu są spełnione dopiero wtedy, kiedy ktoś jakiś ważny dokument  niszczy, uszkadza, ukrywa itp. To prawda, owe  znamiona czynu zabronionego są w przepisie wyliczone przykładowo.  To jednak nie znaczy, że przepis można stosować swobodnie do wielkiej ilości znamion w nim wprost nie ujętych.  Wynika to  z jednej zasadniczej przesłanki, mianowicie bezwzględnego zakazu stosowania  analogii w prawie  karnym. Czyn polegający np. na uszkodzeniu lub ukryciu dokumentu to nie to  samo, co czyn polegający na nie udzieleniu odpowiedzi na pytanie. Ten pierwszy czyn nazywa się działaniem, a ten drugi zaniechaniem.  Z zakazu  stosowania analogii wynika pośrednio pewien nakaz interpretacyjny. Chodzi o to, że jeśli przepis prawa przykładowo wymienia pewne znamiona czynu zabronionego, to znamiona nie wymienione muszą być podobne do tych wymienionych. Oczywiście nie ma żadnego podobieństwa między działaniem a zaniechaniem, choć może się zdarzyć, że w obydwu przypadkach wystąpi ten sam skutek, powiedzmy w postaci utrudnienia przeprowadzenia pewnej czynności służbowej.

Trudno dociec, czy naczelnik urzędu skarbowego, tego którego nazwy nie przytaczam, pominął świadomie obszerny fragment właściwego przepisu, czy też może działa w błędzie.  Nie ma to znaczenia, gdyż po prostu przytoczono niewłaściwą podstawę prawną wspomnianego na wstępie pouczenia.



Marek Bytof
Doradca podatkowy
Zadaj pytanie: bytof@taxwaysgroup.com